آموزش spss

شما اینجا هستید

صفحه اصلی

جامعه پژوهش، نمونه، نمونه گیری و حجم نمونه

جامعه پژوهش یا جایی که نتایج پژوهش قرار است به آنجا تعمیم یابد یا در آنجا اجرا شود، به مجموعه ای از اشخاص، اشیاء، گیاهان، مکانها، رویدادها و بطورکلی اموری اطلاق می شود که در یک یا چند صفت یا ویژگی مشترک باشند. علاو ه بر ویزگی ها یا صفات مشترک ، اعضای هر جامعه صفت ها یا ویژگی های غیر مشترکی هم دارند که پژوهشگر مایل به مطالعه آنهاست. در فرآیند پژوهش، باید جامعه پژوهش به روشنی تعریف و ابعاد و مشخصاتآن به صورت دقیق مشخص گردد. مطالعه می تواند به صورت کل شماری یعنی مطالعه کل جامعه پژوهش انجام گیرد. نظیر سرشماری و گاه با انتخاب درصدی از جامعه پژوهش به عنوان نمونه پژوهش.

نمونه پژوهش: گاهی مطالعه ی جامعه پژوهش یا امکان پذیر نیست و یا از نظر مالی، زمانی و انرژی مقرون به صرفه نمی باشد و یا وضعیت به صورتی است که مطالعه جامعه مذکور در کوتاه مدت امکانپذیر نیست و در بلند مدت هم نتایج مطالعه بکار نمی آید. در چنین مواردی به جای مطالعه کل جامعه، می توان نمونه ای از آن جامعه را انتخاب و مورد مطالعه قرار داد. نمونه گروهی از افراد یا اعضای جامعه پژوهش است که معرف آن جامعه بوده و کم و بیش ویژگی های کل جامعه را داراست. اما باید توجه داشت که کیفیت نمونه هر چند هم که دقیق انتخاب شده باشد باز هم بهتر از چهار چوب نمونه گیری آن نخواهد بود. اگر چهار چوب نمونه گیری معرف جامعه پژوهش نباشد نمونه معرف نبوده و بنابراین تعمیم پذیری امکان پذیر نخواهد بود.

چهارچوب نمونه گیری: در موارد سر راست و روشن می توان هر عضو منفرد جامعه ی پژوهش را مشخص و در نمونه منظور کرد، اما در موارد کلی تر ممکن است این امر امکان پذیر نباشد.مثلاً نمی توان هر رای دهنده را در انتخابات آینده مشخص کرد. و آنرا وارد نمونه گیری نمود. چهار چوب نمونه گیری فهرست دقیقی از اعضای جامعه ی پژوهش است.

نمونه گیری: نمونه گیری به معنای برداشتن نسبتی از جامعه یا کل بعنوان معرف یا نماینده است.این نمونه باید کلیه ویژگی های جامعه کل را داشته باشد تا بتوان نتایج حاصل از آن را به کل تعمیم داد.بر این اساس نمونه گیری باید بر اساس اصول و قواعد معینی انجام گیرد. انواع روشهای نمونه گیری بشرح ذیل می باشد:

نمونه گیری تصادفی ساده: هر گاه ساختار جمعیتی یکدست و یکپارچه باشد و ناهمگونی زیادی در حوزه ی مورد نظر به چشم نخورد و در عین حال جامعه ی پژوهش بسیار گسترده نباشد می توان از روش نمونه گیری ساده استفاده کرد . دراین روش انتخاب به گونه ای صورت می گیرد که کلیه افراد جامعه از فرصت برابر برای انتخاب شدن برخوردار بوده و انتخاب هر فرد مستقل از دیگران صورت می گیرد.نمونه گیری تصادفی ساده را می توان با استفاده از قرعه، جدول اعداد تصادفی و نرم افزار های رایانه ای انجام داد.

نمونه گیری تصادفی نظاممند: این نمونه گیر ی شامل انتخاب هر یک از افراد n ام از یک فهرست است.اما باید دقت شود که فهرست تهیه شده به گنه ی مرتب شده ای که فاصله های منظم بر آن حاکم است یعنی بصورت رتبه بندی نباشد.اگر فاصله های ثابت و مکرری در فهرست باشد مانند طبقه بندی دانشجویان به ترتیب رتبه درسی، چنین فرستی به نمونه گیری سودار منتهی خواهد شد.بهترین روش استفاده از فهرست الفبایی است . در این روش ابتدا افراد جامعه را بر اساس الفبایی مرتب می کنیم و بعد به هر کدان از این افراد یکی از شماره های ترتیبی از  1 تا n را اختصاص می دهیم آنگاه با در نظر گرفتن تعداد افراد جامعه و تعداد نمونه ی مورد نیاز ، فاصله را از طریق فرمول زیر محاسبه می کنیم.   

I= N/n

بعنوان نمونه اگر بخواهیم از یک جامعه آماری 1500 نفری 300 نفر را انتخاب کنیم با استفاده از فرمول فوق فاصله برابر 5 می شود درگان بعدی بین عددهای 1 تا 10 یک عدد را بطور تصادفی به عنوان عدد مبنا انتخاب می کنیم که این عدد اولین عضو نمونه خواهد بود و بعد به ترتیب عدد فاصله را به عدد های مبنا تا n ام اضافه می کنیم تا نمونه مورد نظر کامل شود. مثلاً اگر عدد مبنا عدد 7 باشد نفر دوم فرد شماره 12 و ... خواهد بود . لازم بذکر است که چون در اینجا عدد مبنا 7 بوده است تا 1500 تعداد نمونه 299 نفر بدست می آید که بازگشت به عدد قبل از مبنا یعنی عدد2 نمونه را کامل خواهد کرد.

نمونه گیری تصادفی طبقه ای: هنگامی که افراد یا ساخت جامعه ی پژوهش ناهمگون باشد و در درون آن قشرها، طبقه هایا گروه های گوناگون شکل گرفته باشند و این ناهمگونی اثر مهمی بر نتیجه بگذارد، ابتدا جامعه را بر حسب صفت ها یا ویژگی های غیر مشترک به مجموعه های همگون تر (هر مجموعه بر اساس یک ویژگی یا صفت مشابه) طبقه بندی نموده و بعد از هر طبقه به صورت مجزا نمونه گیری می کنیم. لازم بذکر است که در این روش حجم هر طبقه برابر یا نسبتاً برابر است و سهمیه برابری به هر طبقه اختصاص می یابد. برای نمونه، اگر بخواهیم از میان افراد ساکن در بلوک های مختلف یک شهرک که هر بلوک بر اساس شغل خاصی شکل گرفته و جمعیت آنها نیز به نسببت برابر است، نمونه گیری نماییم، این روش متناسب است. برای این منظور حجم نمونه را به هتعداد طبقات تقسیم کرده و بعد با استفاده از یکی از روش های تصادفی (ساده یا نظاممند) اقدام به نمونه گیری می نمائیم.

نمونه تصادفی متناسب با حجم: هنگامی که ساختار جامعه پژوهش ناهمگون بوده و بتوان درون جامعه قشرها، طبقه ها، یا گروه های گوناگون اما با درصد های جمعیتی متناوب را مشخص نمود، می توان از نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم استفاده نمود. برای اینکار با توجه به فرمول مطرح شده در نمونه گیری تصادفی نظاممند، فاصله را برای کل جامعه به دست آورده و آنگاه جمعیت هر طبقه را بر آن فاصله تقسیم می نماییم تا سهمیه هر گروه مشخص گردد. سپس جمعیت هر طبقه را بر جمعیت کل تقسیم نموده تا درصد های هر طبقه به دست آید و بعد درصد های فوق را در حجم نمونه ضرب می کنیم تا سهمیه هر طبقه بدست آید.

نمونه گیری تصادفی خوشه ای: در نمونه گیری خوشه ای گروه ها ناهمگن هستند و بویژه این روش زمانی به کار می رود که فهرستی از افراد جامعه در دسترس نیست و یا توزیع جغرافیایی افراد بسیار پراکنده و گسترده است. در این نمونه گیری واحد، معرف فرد نیست بلکه شامل گروه یا خوشه ای از افراد است. در این روش در آغاز لازم نیست تمام عناصری که واحد های نمونه گیری نهایی را تشکیل می دهند فهرست شوند، بلکه باید فهرست تمام خوشه ها را تهیه کرد چون ابتدا خوشه ها نمونه گیری می شوند و آنگاه از واحد های درون این خوشه ها.

نمونه گیری غیر تصادفی یا غیر احتمالی: گاهی انجام نمونه گیری تصادفی امکان پذیر نیست و پژوهشگر چاره ای جز انجام نمونه گیری غیر تصادفی ندارد. برای نمونه اگر بخواهید پژوهشی راجع به معتادان و یا سارقان انجام دهید، بطور قطع فهرست مشخصی از معتادان یا سارقان در اختیار شما نخواهد بود. بنابراین چاره ای جز نمونه گیری غیر تصادفی وجود ندارد.نمونه گیری غیر تصادفی یا غیر احتمالی به پنج دسته تقسیم می شود:

  • نمونه گیری در دسترس یا اتفاقی
  • نمونه گیری هدفمند یا قضاوتی
  • نمونه گیری سهمیه ای
  • نمونه گیری گلوله برفی یا افزایشی

 

 

از توجه شما سپاسگزارم.

مهندس مجتبی فیاض:مدرس دوره های آموزشی spss

(مبتدی،متوسط،پیشرفته،تخصصی)

آدرس ایمیل من: mojtaba_fayaz@yahoo.com

شماره همراه: 09131171497

ارتباط با ما

مهندس مجتبی فیاض

همراه : ۰۹۱۳۱۱۷۱۴۹۷

ایمیل:mojtaba_fayaz@yahoo.com

سامانه پیام کوتاه:

۳۰۰۰۶۱۳۲۰۰۸۰۰۰

کانال تلگرام:

spss19withfayaz@

 

دعوت به همکاری

راههای ارتباطی جهت اعلام تمایل به همکاری با تیم تحقیق، پژوهش و تحلیل آماری

در تلگرام

09131171497

 یا learnwithfayaz@